Hoeveel geld heeft een huishouden minimaal nodig om rond te komen? En lukt dat ook echt in het dagelijks leven? De Dordtse Adviesraad Sociaal (DAS) vindt dat cijfers alleen niet voldoende zijn. Daarom heeft de DAS gevraagd om naast berekeningen ook de ervaringen van inwoners met een laag inkomen in Dordrecht in beeld te brengen.
De gemeente Dordrecht laat een Minima Effect Rapportage (MER) uitvoeren. Deze rapportage geeft met berekeningen inzicht in de financiële situatie van verschillende typen huishoudens met een laag inkomen. Maar hoe is het om met dat inkomen daadwerkelijk rond te komen? Op verzoek van de DAS is daarom het praktijkonderzoek Rondkomen met een laag inkomen in de gemeente Dordrecht uitgevoerd. Het rapport is gebaseerd op gesprekken met Dordtse inwoners en laat zien waar de berekeningen en de dagelijkse werkelijkheid van elkaar verschillen.
Een inwoner vertelt:
‘Buiten de deur iets doen, sociale dingen, een sportclub, dat kan ik niet doen. Lunchen met iemand ook niet. Vooral op sociaal gebied vind ik het erg lastig.’
Een ander vertelt over de gevolgen voor de gezondheid:
‘De tandartsverzekering kan ik niet betalen. Ik ben al twee kiezen verloren, maar drie kronen kan ik niet betalen. Ik wil geen klappergebit, dat is mijn horrorscenario.’
Deze ervaringen laten zien dat rondkomen meer is dan het kunnen betalen van de vaste lasten. Is er ook geld voor noodzakelijke vervangingen, onverwachte uitgaven en sociale activiteiten? En wat gebeurt er als een rekening hoger uitvalt dan verwacht?
De DAS vindt het belangrijk dat het gemeentelijk armoedebeleid aansluit bij wat inwoners daadwerkelijk nodig hebben. Hieronder staan vier belangrijke aandachtspunten uit het onderzoek.
1. Geldzorgen maken je wereld kleiner
Voor inwoners met een laag inkomen betekent rondkomen vaak voortdurend rekening houden met morgen. Een kapotte wasmachine, een hoge energierekening of een bezoek aan de tandarts of dierenarts kan de financiële balans direct verstoren. Vaak is er geen reserve om tegenvallers op te vangen. Dat zorgt voor stress, zelfs bij alledaagse keuzes.
Ook sociale contacten komen onder druk te staan. Een etentje, dagje uit of bezoek aan vrienden wordt al snel een luxe. Uitnodigingen worden afgeslagen omdat er geen geld is voor vervoer of een cadeautje. Soms wordt een smoesje gebruikt om schaamte te voorkomen.
Een inwoner verwoordt het treffend: ‘Andere mensen kunnen zich opladen, even ertussenuit. Dat hebben wij niet.’
Dordrecht kent verschillende regelingen om inwoners te ondersteunen. Toch weet niet iedereen deze te vinden of denkt men onterecht niet in aanmerking te komen. Ingewikkelde regels en digitale aanvragen vormen soms een drempel.
De DAS vraagt de gemeente om duidelijke informatie, toegankelijke ondersteuning en een actieve benadering van inwoners die niet zelf om hulp vragen. Ook is het belangrijk dat inwoners niet steeds opnieuw hun verhaal hoeven te vertellen, maar kunnen rekenen op begrip en vertrouwen.
2. Ieder kind moet kunnen meedoen
Ouders proberen hun kinderen zoveel mogelijk te beschermen tegen de gevolgen van geldgebrek. Vaak bezuinigen zij eerst op zichzelf, zodat hun kinderen kunnen sporten, meedoen op school en erbij kunnen horen. Toch moeten ouders soms ‘nee’ zeggen tegen activiteiten of spullen die voor andere kinderen vanzelfsprekend zijn. Dat doet pijn. Kinderen begrijpen niet altijd waarom iets thuis niet mogelijk is en kunnen zich daardoor buitengesloten voelen.
De DAS vindt dat de financiële situatie van ouders niet bepalend mag zijn voor de kansen van kinderen. Daarom vraagt de DAS aandacht voor de bekendheid en toegankelijkheid van regelingen zoals het SMS Kinderfonds en het budget op de Dordtpas. Ieder kind verdient de kans om mee te doen!
3. Meer pensioen, maar minder te besteden?
Voor ouderen met alleen AOW en een klein aanvullend pensioen is rondkomen niet vanzelfsprekend. De kosten voor boodschappen en energie stijgen, terwijl het inkomen vaak maar beperkt meegroeit. Een klein aanvullend pensioen kan bovendien betekenen dat iemand net boven de inkomensgrens voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en waterschapslasten uitkomt. Daardoor kunnen de vaste lasten flink toenemen. Het resultaat: iets meer inkomen, maar toch minder geld om van te leven. Een armoedeval op hoge leeftijd.
De DAS vraagt de gemeente Dordrecht te onderzoeken hoe deze financiële gevolgen kunnen worden beperkt. Een kleine inkomensstijging bij pensionering zou niet automatisch moeten leiden tot minder financiële ruimte. Lees meer hierover in het bericht over Armoedeval.
4. Voorkom stapeling van zorgkosten
Inwoners die ondersteuning nodig hebben vanuit de Wmo en/of Jeugdwet kunnen te maken krijgen met meerdere eigen bijdragen. Wanneer deze kosten zich opstapelen, kan dat leiden tot financiële problemen. Uit gegevens over 2024 blijkt dat twee derde van de Wmo-gebruikers twee tot zes indicaties had.
De DAS heeft daarom aandacht gevraagd voor deze stapeling van kosten. Op advies van de DAS heeft de gemeente een sociaal fonds van 1 miljoen euro ingericht om inwoners hierin tegemoet te komen. In 2026 wordt de inzet van dit fonds verder uitgewerkt.
De DAS vindt dat de uitvoering eenvoudig moet zijn, met zo min mogelijk administratieve lasten en vanuit vertrouwen in inwoners. Mensen die al veel ondersteuning nodig hebben, moeten niet opnieuw worden belast met ingewikkelde procedures om financiële hulp te krijgen. De gemeente heeft aangegeven geen nieuw systeem te willen invoeren en de DAS uitgenodigd om mee te denken over de verdere uitwerking.
Het uitgangspunt van de DAS is helder: wie meer ondersteuning nodig heeft, mag door de kosten daarvan niet verder in de knel komen.
Rondkomen moet ook in de praktijk mogelijk zijn
De DAS brengt met haar adviezen het perspectief van inwoners onder de aandacht van het college van burgemeester en wethouders. De ervaringen uit het praktijkonderzoek laten zien dat financiële ruimte meer betekent dan alleen de vaste lasten kunnen betalen. Ook onverwachte uitgaven, gezondheid, sociale contacten en de mogelijkheid om mee te doen zijn belangrijk.
De boodschap is duidelijk: rondkomen moet niet alleen op papier mogelijk zijn, maar ook in het dagelijks leven.
Meer informatie?
Volg de DAS via Instagram, LinkedIn en Facebook. Wil je ook meepraten over beleid en regelgeving van de gemeente Dordrecht? Sluit je dan aan als lid bij de DAS! Benieuwd naar alle adviezen van de DAS? Kijk dan op deze pagina.